Akt erekcyjny Związku Pruskiego (14 marca 1440 r.)

zwiazek pruskiMiejsce przechowywania: Archiwum Państwowe w Toruniu

Dokument potwierdzający powstanie związku miast i rycerstwa Prus w obronie przed Zakonem Krzyżackim

Związek Pruski był organizacją skupiającą przedstawicieli rycerstwa i wielkich miast z terenu Prus. Jego powstanie miało doniosły wpływ na dzieje Polski i Europy Środkowej. Zmieniło bowiem ono układ sił politycznych. Próba delegalizacji związku stała się jedną z przyczyn wybuchu wojny trzynastoletniej (1454-1466), która doprowadziła do złamania potęgi militarnej, gospodarczej i politycznej państwa Zakonu Krzyżackiego. W wyniku wojny zostało ono lennikiem Polski, oddając jej wcześniej zagarnięte ziemie, w tym Pomorze z Gdańskiem, Toruniem i Elblągiem. Miało to przełomowe znaczenie dla Rzeczypospolitej, która po zawarciu pokoju toruńskiego stała się głównym graczem na połączeniu dwóch ważnych szlaków handlowych: bałtyckiego oraz czarnomorskiego, którym do Europy dostarczano zboża z rejonów Dniepru, Dniestru i Donu. Przynależność Gdańska, Torunia i Elbląga do Hanzy umożliwiła rozwój handlu z Europą Zachodnią.

Wydarzenia, zapoczątkowane utworzeniem Związku, zmieniły nie tylko model gospodarczy Polski, ale w pośredni sposób wpłynęły na ustrój państwa. Przywileje nadane w czasie wojny trzynastoletniej szlachcie wielkopolskiej, a później małopolskiej doprowadziły do wytworzenia się specyficznej odmiany monarchii stanowej z przewagą sejmików i sejmu. Prawa uzyskane przez szlachtę stały się kamieniem milowym w rozwoju polskiego parlamentaryzmu. Całokształt sytuacji doprowadził w następnym stuleciu do zmian politycznych, gospodarczych i kulturalnych, które zaowocowały okresem nazwanym „złotym wiekiem”, kiedy Polska stała się jedną z największych potęg Europy.

 

Zobacz tłumaczenie Aktu


 


TOP